Σε μείζον κοινωνικό και αναπτυξιακό ζήτημα εξελίσσεται το καθεστώς της εκτός σχεδίου δόμησης στην Ελλάδα, μετά τις ανατροπές που επέφερε η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) και συγκεκριμένα η απόφαση 176/2023. Χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε ολόκληρη τη χώρα, αλλά και ιδιαίτερα στις νησιωτικές περιοχές, βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα de facto «πάγωμα» της αξιοποίησης των περιουσιών τους, οδηγώντας σε εκτεταμένη οικονομική αβεβαιότητα.
Το χρονικό του αδιεξόδου και το νομικό πλαίσιο
Με παρέμβαση που απευθύνθηκε προς την Προεδρία της Κυβέρνησης, εκπρόσωποι ομάδων ιδιοκτητών ακινήτων υπογραμμίζουν το μέγεθος της ζημιάς που υφίστανται οι πολίτες. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η αυστηρή ερμηνεία του Προεδρικού Διατάγματος του 1985 και του Νόμου 3212/2003, η οποία ακυρώνει στην πράξη τη δυνατότητα δόμησης σε γήπεδα άνω των 4.000 τετραγωνικών μέτρων, εφόσον δεν διαθέτουν αναγνωρισμένο πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο.
Όπως επισημαίνουν οι θιγόμενοι πολίτες, ο νόμος του 2003 περιλάμβανε ρητή μεταβατική διάταξη (άρθρο 23, παρ. 3), σύμφωνα με την οποία η απαίτηση προσώπου 25 μέτρων σε κοινόχρηστο δρόμο δεν ίσχυε για γήπεδα που υφίσταντο προ της ενάρξεως ισχύος του. Η ανατροπή αυτού του καθεστώτος μέσω της δικαστικής οδού έχει ουσιαστικά αχρηστεύσει τίτλους ιδιοκτησίας που αποκτήθηκαν νομίμως επί δεκαετίες, δημιουργώντας έντονο αίσθημα αδικίας.
Στο επίκεντρο τα νησιά του Αιγαίου
Ιδιαίτερα δραματικές είναι οι επιπτώσεις στη νησιωτική Ελλάδα. Σε δεκάδες νησιά του Αιγαίου —ανάμεσά τους η Κάρπαθος, η Κάσος, το Καστελλόριζο, η Τήλος, η Σύμη και η Χάλκη— η απαγόρευση δόμησης εκτός σχεδίου λειτουργεί ανασταλτικά για την παραμονή των κατοίκων στον τόπο τους και την υλοποίηση ήπιων επενδύσεων.
- Αποθάρρυνση νέων κατοίκων: Η αδυναμία κατασκευής κατοικίας δυσχεραίνει την ανανέωση του πληθυσμού σε ευαίσθητες ακριτικές περιοχές.
- Πάγωμα επενδύσεων: Μικρές τουριστικές και παραγωγικές πρωτοβουλίες αναστέλλονται, στερώντας κρίσιμους πόρους από τις τοπικές οικονομίες.
- Ανισότητες στις ΥΔΟΜ: Οι κατά τόπους Υπηρεσίες Δόμησης ερμηνεύουν με διαφορετικό τρόπο τις εγκυκλίους, προκαλώντας διοικητικό χάος και άνιση μεταχείριση πολιτών.
Αίτημα για άμεση μεταβατική ρύθμιση
Οι εκπρόσωποι των ιδιοκτητών καλούν την πολιτική ηγεσία να αναλάβει άμεσα νομοθετική πρωτοβουλία, θεσπίζοντας ένα ξεκάθαρο μεταβατικό πλαίσιο μέχρι την ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και τον χαρακτηρισμό του οδικού δικτύου. Όπως τονίζεται, η διαφάνεια, ο σεβασμός στην ιδιοκτησία και η ασφάλεια δικαίου αποτελούν θεμελιώδη προαπαιτούμενα για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς και την αποτροπή μιας βαθιάς κοινωνικής κρίσης στην ελληνική περιφέρεια.

