Σημαντικές προοπτικές για την ενεργειακή μετάβαση και την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα κρύβουν οι οροφές των κτιρίων στα μεγάλα αστικά κέντρα. Σύμφωνα με διεθνή επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό «Energy», με τη συμμετοχή ερευνητών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, οι στέγες της ελληνικής πρωτεύουσας θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε ισχυρές πηγές πράσινης ενέργειας.
Το δυναμικό της Αθήνας σε αριθμούς
Αναλύοντας τη μορφολογία του αστικού ιστού, οι ερευνητές προσδιόρισαν ότι η κατάλληλη επιφάνεια στεγών για τοποθέτηση φωτοβολταϊκών συστημάτων στην Αθήνα αγγίζει τα 24,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Η αξιοποίηση αυτού του διαθέσιμου χώρου θα μπορούσε να οδηγήσει σε:
- Ετήσια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που φτάνει τις 1,8 τεραβατώρες (TWh).
- Αποφυγή έκλυσης περίπου 512.000 τόνων ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα (CO2) κάθε χρόνο.
- Εκτιμώμενα ετήσια οικονομικά οφέλη ύψους 117,39 εκατομμυρίων ευρώ.
Η εικόνα στις 27 ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Η μελέτη εφάρμοσε ένα ενιαίο πλαίσιο αποτίμησης για τις 27 πρωτεύουσες των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αξιοποιώντας ατμοσφαιρικά δεδομένα της περιόδου 2008-2023, δορυφορικές πληροφορίες από το πρόγραμμα Copernicus και προηγμένα μοντέλα προσομοίωσης. Στην ανάλυση συνυπολογίστηκαν κρίσιμες παράμετροι όπως η νέφωση, η παρουσία αερολυμάτων στην ατμόσφαιρα και η σκίαση που προκαλούν τα γειτονικά κτίρια.
Σε απόλυτους αριθμούς, το Παρίσι καταγράφει τη μεγαλύτερη δυνητική ετήσια παραγωγή με περίπου 3,81 TWh, ακολουθούμενο από το Βερολίνο και τη Βουδαπέστη με περίπου 2,55 TWh έκαστη. Συνολικά, στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες η παραγωγική δυναμική κυμαίνεται από 0,2 έως 3,8 TWh, με τις πιο αποδοτικές πόλεις να μπορούν να καλύψουν έως και το 35% των ενεργειακών τους αναγκών.
Δείκτης ενεργειακής αυτονομίας και προκλήσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο δείκτης ενεργειακής αυτονομίας, ο οποίος συγκρίνει τη δυνητική παραγωγή με την κατανάλωση κάθε αστικού κέντρου. Στο Λουξεμβούργο ο δείκτης ανέρχεται στο εντυπωσιακό 180%, στη Βαρσοβία στο 170% και στη Βουδαπέστη στο 120%. Αντίθετα, σε βόρειες πρωτεύουσες όπως το Ελσίνκι (18%) και η Στοκχόλμη (10%), η χαμηλότερη ηλιοφάνεια σε συνδυασμό με την υψηλή κατανάλωση περιορίζει τις επιδόσεις. Στο δε Παρίσι, παρά την υψηλή απόλυτη παραγωγή, καλύπτεται μόλις το 6% των αναγκών λόγω του μεγάλου πληθυσμού και της εκτεταμένης ζήτησης.
Παρά τις εξαιρετικές προοπτικές, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η ηλιακή ενέργεια από τις στέγες δεν αρκεί από μόνη της για να καταστήσει τις πόλεις πλήρως αυτάρκεις. Καθοριστικό ρόλο για τη σταθερότητα του ενεργειακού συστήματος διαδραματίζουν η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, η ευελιξία και ο εκσυγχρονισμός των ηλεκτρικών δικτύων, καθώς και η συνδυαστική χρήση και άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

