Την άμεση ανάγκη διαμόρφωσης ενός εξειδικευμένου θεσμικού πλαισίου που θα επιτρέπει στους μικρούς νησιωτικούς δήμους να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών χωρίς να ασφυκτιούν υπό το βάρος της κεντρικής γραφειοκρατίας, ανέδειξε ο δήμαρχος Νισύρου, Χριστοφής Κορωναίος. Με αναλυτικό υπόμνημα που διαβιβάστηκε μέσω της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Νοτίου Αιγαίου προς την ΚΕΔΕ, τέθηκαν επί τάπητος συγκεκριμένες προτάσεις με γνώμονα τη λειτουργική αυτοτέλεια και την ισότιμη αναπτυξιακή προοπτική των ακριτικών νησιών.
Πρόταση για «Νησιωτικό Κώδικα Διοικητικής Ευελιξίας»
Κομβικό σημείο των προτάσεων αποτελεί η θέσπιση ενός διακριτού «Νησιωτικού Κώδικα Διοικητικής Ευελιξίας» εντός του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όπως υπογραμμίζεται, η εφαρμογή ενιαίων και άκαμπτων κανόνων —όπως εκείνοι του ν. 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις— σε οργανισμούς χωρίς οργανωμένες τεχνικές υπηρεσίες οδηγεί συχνά σε άγονους διαγωνισμούς, απώλεια χρηματοδοτήσεων και σοβαρές καθυστερήσεις σε έργα ζωτικής σημασίας.
Μεταξύ των προτεινόμενων μέτρων περιλαμβάνονται:
- Ειδική αναπροσαρμογή χρηματικών ορίων για απευθείας αναθέσεις και συνοπτικές διαδικασίες διαπραγμάτευσης σε μικρούς νησιωτικούς δήμους.
- Θέσπιση ρήτρας μεταφορικού ισοδύναμου στις δημόσιες συμβάσεις, ώστε να καλύπτεται το αυξημένο κόστος μετακίνησης υλικών, εξοπλισμού και προσωπικού.
- Επιτάχυνση διαδικασιών έκτακτης ανάγκης για την άμεση αποκατάσταση βλαβών σε κρίσιμα δίκτυα, όπως η ύδρευση, και ζημιών από φυσικές καταστροφές.
- Υποχρεωτική τεχνική υποστήριξη από τις τεχνικές υπηρεσίες των Περιφερειών, τη ΜΟΔ και την ΕΕΤΑΑ.
- Τυποποιημένα τεύχη δημοπράτησης για παρεμβάσεις μικρής κλίμακας και απλούστευση των όρων συμμετοχής, ώστε να διευκολύνονται οι τοπικές επιχειρήσεις.
Στοχευμένες τροποποιήσεις στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Στο πλαίσιο των νομοθετικών βελτιώσεων, προτείνονται δύο στοχευμένες ρυθμίσεις για δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους:
- Άρθρο 224: Δυνατότητα συμμετοχής σε έως τρεις Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, διευρύνοντας τις επιλογές τεχνικής και διαχειριστικής υποστήριξης.
- Άρθρο 636: Ειδική πρόβλεψη για αυτοτελή ανάθεση ομοειδών δαπανών ανά δημοτική κοινότητα σε νησιωτικούς δήμους μίας δημοτικής ενότητας, για την ταχύτερη εξυπηρέτηση των τοπικών αναγκών.
Κίνητρα ενάντια στην υποστελέχωση
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση του χρόνιου ελλείμματος εξειδικευμένου προσωπικού. Η έλλειψη μηχανικών, οικονομολόγων και νομικών καθιστά αδύνατη τη διαχείριση σύνθετων ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων. Προς την κατεύθυνση αυτή, ζητείται η παροχή γενναίων οικονομικών, στεγαστικών και βαθμολογικών κινήτρων για τους υπαλλήλους που επιλέγουν να στελεχώσουν απομακρυσμένες νησιωτικές υπηρεσίες.
Όπως επισημαίνεται, η κατοχύρωση της νησιωτικότητας από το άρθρο 101 του Συντάγματος οφείλει να μετουσιωθεί σε πρακτικές πολιτικές και εφαρμόσιμους κανόνες, εξασφαλίζοντας ότι η γεωγραφική απομόνωση δεν θα αποτελεί τροχοπέδη για τη διαβίωση και την ευημερία των νησιωτών.

